Tiền mãn kinh và mãn kinh là giai đoạn tự nhiên trong cuộc đời phụ nữ, nhưng thường đi kèm với các triệu chứng khó chịu như bốc hỏa, đổ mồ hôi đêm, mất ngủ và thay đổi tâm trạng. Từ lâu, liệu pháp hormon thay thế (HRT) đã là lựa chọn phổ biến, xong những lo ngại về tác dụng phụ tiềm ẩn khiến nhiều người tìm kiếm giải pháp an toàn và tự nhiên hơn. Hiện nay, chiết xuất rễ thiên ma đen (Cimicifuga racemosa) đang được biết đến nhiều  như một lựa chọn mới đầy hứa hẹn trong hỗ trợ cải thiện các vấn đề cho phụ nữ giai đoạn này. Hãy cùng tìm hiểu tại sao Rễ thiên ma đen lại được xem là giải pháp thực vật an toàn giúp phụ nữ vượt qua giai đoạn này một cách nhẹ nhàng hơn.

1. Nguồn gốc lịch sử của chiết xuất rễ thiên ma đen (Cimicifuga racemosa) 

Cây thiên ma đen hay còn gọi Black cohosh (Cimicifuga racemosa) là một loại cây lâu năm, thuộc họ Mao lương, có nguồn gốc từ Bắc Mỹ. Cây có chiều cao 60-120cm. Từ thời xa xưa, người Mỹ  bản địa đã sử dụng rễ cây này để khó chịu, sốt rét, thấp khớp hay bất thường về chức năng thận, đau họng, kinh nguyệt không đều và sinh con. Trong y học Trung Quốc thì rễ cây thiên ma đen đã được sử dụng để điều trị viêm, sốt, nhức đầu, đau họng và ớn lạnh. 

Hình ảnh thực vật của cây thiên ma đen

Khi y học hiện đại phát triển, loài thảo dược này được nghiên cứu kỹ lưỡng và được sử dụng như một loại thực phẩm bổ sung để giúp cải thiện các triệu chứng tiền mãn kinh và mãn kinh. Loại thảo dược này được sử dụng phổ biến tại Mỹ, Úc và Đức. Năm 2000, chiết xuất rễ thiên ma đen được xếp thứ 14 trong số các loại thảo dược có doanh thu bán lẻ cao nhất trên thị trường. 

2. Thành phần hóa học Rễ thiên ma đen

Thành phần hóa học của rễ thiên ma đen chứa nhiều: triterpenoid (cimici frugoside, cycloartenol), phenolic (axit caffeic, axit ferulic, các dẫn xuất axit cinnamic), flavonoid (isoflavone, formononetin,..), alkanoid,… Trong đó triterpene glycoside là thành phần chính của loài, có chứa đến 15 – 20% chất nhựa cimicifugin và 27-deoxycactein là các hoạt chất chính tạo nên hiệu quả hỗ trợ cải thiện các triệu chứng mãn kinh. Các liên hợp triterpene glycoside tích tụ và tạo ra saponin. Ngoài ra các thành phần flavonoid, phenol acids, alkanoids hỗ trợ điều hòa thần kinh – nội tiết, chống oxy hóa, giảm viêm, chống ung thư. 

Thành phần rễ thiên ma đen (khô) được sử dụng trong y học

3. Cơ chế tác dụng của rễ thiên ma đen 

Cơ chế tác dụng của rễ thiên ma đen vẫn còn chưa rõ ràng nhưng một số nghiên cứu cho thấy răng, chiết xuất Thiên ma đen có tác động lên thụ thể serotonin giúp điều chỉnh rối loạn điều nhiệt vùng dưới đồi giảm các cơn bốc hỏa, hỗ trợ an thần, làm giảm sự khó chịu, lo âu liên quan đến mãn kinh. Từ đó cải thiện các triệu chứng cho người phụ nữ trong giai đoạn này.

Điểm đặc biệt khiến rễ thiên ma đen được các nhà nghiên cứu đánh giá cao là thảo dược này không chứa estrogen thực vật (phytoestrogen), không tác động lên thụ thể estrogen nhưng cho tác dụng tương tự estrogen mà không làm thay đổi nồng độ hormon nội sinh, không gây tăng sinh mô nhạy cảm estrogen (vú, nội mạc tử cung). 

Ngoài ra, các hoạt chất chống oxy hóa trong rễ cây giúp giảm viêm, giảm đau nhức xương khớp – vấn đề phổ biến ở phụ nữ sau 45 tuổi. Nhờ sự phối hợp tự nhiên giữa các hoạt chất, chiết xuất rễ thiên ma đen mang lại hiệu quả đa tác động lên hệ thần kinh-nội tiết mà không làm thay đổi hormone trong cơ thể, an toàn khi dùng lâu dài cho phụ nữ trong giai đoạn này.

4. Lợi ích chứng minh trên lâm sàng của chiết xuất rễ thiên ma đen đối với phụ nữ tiền mãn kinh, mãn kinh

4.1. Cải thiện triệu chứng tiền mãn kinh, mãn kinh

 Nghiên cứu lâm sàng trên 152 phụ nữ mãn kinh sử dụng chiết xuất rễ thiên ma đen kéo dài trong 6 tháng cho thấy có hiệu quả cải thiện các triệu chứng mãn kinh như bốc hỏa, đổ mồ hôi ban đêm, trầm cảm đáng kể. Điều đặc biệt nghiên cứu còn chỉ ra chiết xuất rễ thiên ma đen không tác động lên các hormon nội tiết (chỉ số nồng độ LH, FSH không có thay đổi đáng kể). Từ đó cho thấy chiết xuất rễ thiên ma đen vừa giúp cải thiện triệu chứng vừa không làm thay đổi hormon nội tiết ở phụ nữ tiền mãn kinh, mãn kinh. 

4.2. Ngăn ngừa loãng xương 

Estrogen không trực tiếp làm tăng Ca máu nhưng tham gia vào quá trình tạo-tiêu xương, làm tăng quá trình tạo xương giúp xương ít bị phá huỷ. Trong giai đoạn mãn kinh-tiền mãn kinh, estrogen ở phụ nữ suy giảm làm tăng nguy cơ loãng xương.

Nghiên cứu tác dụng của chiết xuất rễ thiên ma đen trên mô hình chuột cắt buồng trứng (estrogen suy giảm) để đánh giá hiệu quả của chiết xuất cao thiên ma đen trong giảm loãng xương cho thấy: dược liệu này có tác dụng giảm tỉ lệ mỡ trong tủy xương và tăng mật độ khoáng trong  xương bè hiệu quả tốt (hơn estrogen)[2]. Từ đó cho thấy khả năng phòng ngừa loãng xương ở phụ nữ tiền mãn kinh-mãn kinh của chiết xuất rễ thiên ma đen.

4.3. Ngăn ngừa ung thư vú

Nhiều phụ nữ đang trong giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh hiện nay đã từ chối chọn HRT (liệu pháp thay thế estrogen) do lo ngại về các tác dụng phụ của nó như ung thư vú, ung thư tử cung,… Chiết xuất rễ thiên ma đen cũng đã được nghiên cứu đánh giá tác dụng đối với sự tăng sinh tế bào ung thư vú. Kết quả cho thấy chúng không những không gây tăng sinh mà còn ức chế đáng kể sự tăng sinh tế bào ung thư vú dương tính với estrogen, không làm thay đổi mật độ vú[3]. Từ đó cho thấy chiết xuất rễ thiên ma đen là liệu pháp thay thế có lợi cho phụ nữ ung thư vú hay có tiền sử ung thư vú.

Có thể thấy, chiết xuất rễ thiên ma đen thực sự là dược liệu tốt cho phụ nữ vì không chỉ cải thiện triệu chứng thời kỳ mãn kinh mà còn phòng ngừa loãng xương. Hiện nay, dược liệu thiên ma được đưa vào các vị thuốc hoặc thực phẩm chức năng để dễ sử dụng và mang đến hiệu quả an toàn hơn.

Tài liệu tham khảo

[1]. https://www.liebertpub.com/doi/10.1089/152460902753645308

[2]. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22739411/

[3]. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12408370/

CÔNG TY TNHH XUẤT NHẬP KHẨU Y TẾ KHÔI NGUYÊN

• 0982 574 391
• khoinguyenmie.com
• info@khoinguyenmie.com
• https://www.tiktok.com/@khoinguyenmie.com