Trong bối cảnh yêu cầu quản lý an toàn thực phẩm (ATTP) ngày càng chặt chẽ và tiệm cận các tiêu chuẩn quốc tế, việc ban hành Nghị định 46/2026/NĐ-CP đã đánh dấu một bước chuyển quan trọng trong hệ thống pháp lý tại Việt Nam. Điều này đòi hỏi các doanh nghiệp cần nhanh chóng cập nhật và điều chỉnh để tránh rủi ro pháp lý cũng như đảm bảo hoạt động kinh doanh liên tục.
1. Một số thay đổi quan trọng các doanh nghiệp cần nắm được về quản lý ATTP
1.1. Bãi bỏ cơ chế tự công bố và thay đổi cách thức đăng ký sản phẩm
Một trong những thay đổi mang tính nền tảng của Nghị định 46/2026/NĐ-CP là việc bãi bỏ cơ chế tự công bố đối với một số nhóm sản phẩm. Trước đây, theo quy định tại Nghị định 15/2018/NĐ-CP, doanh nghiệp có thể tự công bố và đưa sản phẩm ra thị trường ngay sau khi hoàn thiện hồ sơ. Cơ chế này giúp rút ngắn thời gian nhưng cũng bộc lộ nhiều hạn chế trong kiểm soát chất lượng.
Với quy định mới, doanh nghiệp bắt buộc phải thực hiện đăng ký bản công bố hợp quy đối với các sản phẩm có quy chuẩn kỹ thuật và chỉ được phép lưu hành sau khi được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Sự thay đổi này làm tăng yêu cầu về tính chính xác và đầy đủ của hồ sơ. Về lâu dài, đây là bước đi cần thiết nhằm giảm thiểu rủi ro, hạn chế tình trạng sản phẩm không đạt chất lượng lưu hành trên thị trường.
1.2. Nâng cao tiêu chuẩn về nhân sự và điều kiện sản xuất, đảm bảo ATTP
Một điểm mới đáng chú ý khác là việc siết chặt yêu cầu đối với nhân sự chuyên môn tại cơ sở sản xuất thực phẩm bảo vệ sức khỏe. Nghị định quy định rõ người phụ trách chuyên môn phải có trình độ đại học trở lên thuộc các ngành phù hợp như y, dược hoặc dinh dưỡng, đồng thời phải có ít nhất ba năm kinh nghiệm thực tế. Quy định này nhằm đảm bảo rằng hoạt động sản xuất được giám sát bởi những cá nhân có đủ năng lực chuyên môn, thay vì chỉ mang tính hình thức như trước đây.
Bên cạnh đó, yêu cầu về hệ thống quản lý chất lượng cũng được nâng cao. Ngoài tiêu chuẩn GMP vốn đã quen thuộc, từ cuối năm 2026, các cơ sở sản xuất cần bổ sung thêm các hệ thống như HACCP hoặc ISO 22000 hoặc tương đương. Điều này thể hiện xu hướng chuẩn hóa toàn diện quy trình sản xuất, góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm và tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường.
1.3. Quy định chặt chẽ hơn trong ghi nhãn và quảng cáo
Nghị định 46/2026/NĐ-CP cũng đưa ra các yêu cầu nghiêm ngặt hơn đối với hoạt động ghi nhãn và quảng cáo thực phẩm. Nội dung quảng cáo phải hoàn toàn phù hợp với hồ sơ đã được phê duyệt, không được tự ý thay đổi hay bổ sung các thông tin gây hiểu nhầm cho người tiêu dùng. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh các kênh truyền thông số đang phát triển mạnh, nơi thông tin dễ dàng lan truyền nhưng cũng khó kiểm soát.
Về ghi nhãn, nghị định quy định cụ thể đối với từng nhóm sản phẩm. Thực phẩm dinh dưỡng y học phải thể hiện rõ thông tin sử dụng dưới sự giám sát của nhân viên y tế. Đối với thực phẩm có thành phần biến đổi gen, nếu tỷ lệ vượt ngưỡng quy định thì bắt buộc phải ghi nhãn. Riêng đối với thực phẩm bảo vệ sức khỏe, cảnh báo “sản phẩm này không phải là thuốc, không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh” vẫn tiếp tục được duy trì. Những yêu cầu này nhằm đảm bảo tính minh bạch và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
1.4. Chuẩn hóa kiểm nghiệm VSATTP và tăng cường truy xuất nguồn gốc
Một nội dung quan trọng khác của nghị định là việc chuẩn hóa hoạt động kiểm nghiệm và tăng cường truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Nghị định nhẫn mạnh các phòng kiểm nghiệm phục vụ quản lý nhà nước phải được chỉ định chính thức và đáp ứng tiêu chuẩn ISO/IEC 17025. Điều này giúp đảm bảo kết quả kiểm nghiệm có độ tin cậy cao và được công nhận trong hoạt động quản lý.
Song song với đó, doanh nghiệp có trách nhiệm lưu trữ đầy đủ hồ sơ liên quan đến sản phẩm và xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc. Hệ thống này cần có khả năng kết nối với cơ sở dữ liệu của cơ quan quản lý khi được yêu cầu. Việc minh bạch hóa thông tin không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý mà còn góp phần củng cố niềm tin của thị trường.
2. Doanh nghiệp cần làm gì để thích ứng với thay đổi mới
Nhìn tổng thể, Nghị định 46/2026/NĐ-CP thể hiện sự chuyển dịch rõ ràng từ mô hình tiền kiểm sang kết hợp giữa tiền kiểm và hậu kiểm. Điều này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp phải đầu tư nhiều hơn vào khâu chuẩn bị hồ sơ, hệ thống quản lý chất lượng và năng lực nhân sự, cụ thể:
- Rà soát danh mục sản phẩm: xác định nhóm nào chuyển từ tự công bố sang đăng ký công bố, lưu trữ đầy đủ hồ sơ công bố để sẵn sàng truy xuất khi cần
- Chuẩn hóa hồ sơ nhập khẩu theo phương thức kiểm tra mới nhất: chuẩn bị sẵn phương án lấy mẫu/kiểm nghiệm để tránh kéo dài thời gian thông quan
- Theo dõi thời hạn các chứng nhận HACCP/GMP đảm bảo có thể bổ sung ngay khi cần
- Thiết lập quy trình truy xuất – thu hồi: lưu trữ đầy đủ giấy tờ hồ sơ lô, nhật ký sản xuất/nhập kho/phân phối phải đủ để có thể cung cấp ngay khi có cảnh báo
3. Kết luận
Nghị định 46/2026/NĐ-CP là bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện khung pháp lý về ATTP tại Việt Nam. Những thay đổi đều hướng đến mục tiêu nâng cao chất lượng và minh bạch hóa thị trường. Đối với doanh nghiệp, việc chủ động cập nhật và thích ứng với các quy định mới là yếu tố then chốt để duy trì hoạt động ổn định và phát triển bền vững. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng cao, “kinh doanh đúng luật” không chỉ là yêu cầu bắt buộc mà còn là lợi thế chiến lược.
Với cương vị là 1 doanh nghiệp chuyên nhập khẩu Thực phẩm bảo vệ sức khỏe – thực phẩm dinh dưỡng y học, Khôi Nguyên đã và đang chuẩn hóa quá trình lưu trữ hồ sơ và quản lý sản phẩm, đảm bảo sản phẩm có đầy đủ giấy tờ theo quy định hiện hành, sẵn sàng cung cấp khi cơ quan quản lý yêu cầu.
CÔNG TY TNHH XUẤT NHẬP KHẨU Y TẾ KHÔI NGUYÊN
- 0982 574 391
- khoinguyenmie.com
- info@khoinguyenmie.com
- https://www.tiktok.com/@khoinguyenmie.com
